Ngoại giao và kinh tế đều ẩn chứa văn hóa |

Nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan

Giải đáp nghi vấn vì sao một cuốn sách được xem là kết tinh trí óc và nhiệt huyết hơn 60 năm khiến cho công tác đối ngoại lại có cái tên dân dã “một số ngón nghề ngoại giao” - Nguyên Phó Thủ tướng cho nhân thức:

“Cuốn sách chẳng hề của riêng tác giả Vũ Khoan đâu, đằng sau đó là tri thức, kinh nghiệm của hàng nghìn nhà ngoại giao. Động cơ ra sách của tôi rất dễ chơi. Nghề ngoại giao có ý nghĩa hết sức to con bởi nó có liên quan đến vận mệnh nước nhà, đến quan hệ với các nước rất khác nhau về cơ chế chính trị - phường hội, mô hình và trình độ phát hành kinh tế, bản sắc văn hóa…

Phần lớn người xem ngoại giao là một cái gì đó quá cừ khôi, nhưng thực ra đây là một nghề. Các cụ nói “nhất nghệ tinh nhất thân vinh”, có tay nghề cao thì item tốt, doanh thu cao, danh tiếng để lại. Tôi rất chú ý khía cạnh nghiệp vụ, nôm na là tay nghề. Ngoại giao có những ngón nghề như thế. Thuở đầu tôi định đặt là “kĩ năng” thôi, nhưng nghĩ sâu một tí thì nó cũng chỉ là ngón nghề. Chỉ là một số ngón nghề thôi, bởi cái nghề này cũng đa dạng thứ lắm, khó kể hết được”.

“Vậy người nào có ảnh hưởng lớn nhất tới con đường ngoại giao của ông?”

Chưng Hồ là người thày của ngoại giao vn. Gần như những gì trong lịch sử ngoại giao hơn 70 năm qua của Việt Nam chính là những ý tưởng, thậm chí là những khả năng siêu việt của Bác. Chính bởi vậy, tôi gọi ngoại giao vietnam là trường phái ngoại giao Hồ Chí Minh. Phần lớn chúng ta đều là học sinh của môn phái đó. Càng sống lâu, khiến cho phổ thông trong lĩnh vực ngoại giao, lại càng thấy bản thân quá kém cỏi. Để vươn đến những tầm cao đó thật gian khổ. Chúng tôi đều nắm bắt thấu ở đâu đó, bản thân mình mới chỉ nắm bắt nhân thức đôi chút những nguyên tắc, nghệ thuật ngoại giao của Bác bỏ Hồ mà thôi.

Người thày thứ hai là phần lớn những người đồng nghiệp của tôi. Trong đó, tôi trưởng thành được về công việc nghiên cứu ngoại giao là nhờ bạn bè Nguyễn Cơ Thạch. Bè bạn vốn là Thứ trưởng rồi Bộ trưởng Bộ Ngoại giao những năm 80 của thế kỷ trước. Tôi lớn lên về nghiên cứu chính là nhờ sự lãnh đạo, chỉ bảo của đồng chí ấy. Có lần cấp trên quyết định đưa tôi về bộ phận nghiên cứu kinh tế. Tôi chạm chán đồng chí Nguyễn Cơ Thạch, trình bày: “Tôi có biết gì về kinh tế đâu mà doanh nghiệp bắt tôi đi làm kinh tế? Trong lớp bồi dưỡng cán bộ của Bộ Ngoại giao thì môn kinh tế tôi bị điểm thấp nhất”. Đồng chí Nguyễn Cơ Thạch bảo: “Vì cậu điểm thấp thì tớ mới bắt cậu đi khiến cho kinh tế”. Tôi lại hỏi: “Sao anh lại khiến ngược thế?”. Bạn bè bảo: “Vì cậu dám nói sai với ý thày thì tớ mới lấy, chứ cậu nói theo thày thì tớ lấy làm gì”.

Sau này tôi nghĩ, như vậy là cấp trên tạo động lực mình phải dám nghĩ khác, khiến cho khác. Đó chính là tư duy thay đổi. Thế là tôi chuyển sang khiến Vụ trưởng Vụ Tổng phù hợp kinh tế của Bộ Ngoại giao. Nhờ “cái tiếng” là biết kinh tế nên tới năm 2000, tôi được vấn đề về làm Bộ trưởng Bộ Thương mại. Bà xã rất lo, bảo tôi: “Tiền lương ông còn không biết tiêu, giờ ông đảm nhận hàng nghìn tỷ đồng của nước nhà, nhỡ mà tôi lại phải đi thăm nuôi ông thì làm cho thế nào?”. Đấy, tôi trải qua thử thách như thế, muốn trưởng thành thì phải qua thách thức người mua ạ, phải qua thực tại đoàn luyện.

*

*       *

Câu chuyện trong chiến thắng của ngoại giao lẫn kinh tế đều có dấu ấn của văn hóa được nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan minh họa bằng một câu chuyện khôn xiết thu hút khi ông đứng mũi chịu sào dàn xếp Hiệp nghị Thương nghiệp Việt - Mỹ khi ông là Bộ trưởng Bộ Thương mại.

Nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan ký tặng sách cho bạn đọc

Nguyên Phó Thủ tướng kể, lần đó ông sang Mỹ để trao đổi văn bạn dạng chuẩn y Hiệp định Thương mại Việt - Mỹ. Trong chuyến đi ấy, ông “mất ăn mất ngủ” vì được mời phát biểu trong một bữa tiệc lớn có sự góp mặt store trăm công ty tại Nhà Trắng. Ông phải mất cả đêm suy nghĩ nói sao để đánh trúng vào tâm lý của người Mỹ. Ông nói: “Thưa các ông, các bà! Đêm qua, tôi có một giấc mơ là tới dự một bữa tiệc trang trọng. Nó đã trở thành sự thực”. Ông mới nói có thế, cả hội trường tấp nập hẳn lên, vì đó là câu của lãnh tụ da đen nổi tiếng Luther King.

Ông nói tiếp: “Quý vị có thể thấy, gian tiệc này lát toàn đá đá hoa. Tôi có hỏi thì được biết đó chính là đá nhập từ Thanh Hóa của Việt Nam. Tôi đề nghị đông đảo những công ty xây đắp vietnam xuất hiện ở khán phòng bữa nay đứng lên để đồng đội Mỹ được nhân thức mặt, xúc tiếp và trao đổi sắm sửa”...

Cứ như vậy, ông liên hệ từng thiết bị ở khán phòng để trình bày các mặt hàng nổi trội của vn. Hoàn thành bài phát biểu, ông nói: “Ở đoạn cuối giấc mơ đêm qua, tôi có vinh dự mời khách hàng lên phi cơ Boeing để tới thăm Việt Nam và gặp những cô gái cute trong tà áo dài ở phi trường (trong chuyến sang Mỹ lần đó, vietnam tìm 2 chiếc Boeing 777 - TG)”.

Là nhà ngoại giao nhiều năm kinh nghiệm, trưởng thành từ một thông ngôn của đại sứ quán, từng trực tiếp thông ngôn cho Bác bỏ Hồ, các nhà chỉ đạo cao cấp như Lê Duẩn, Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, cho tới khi là Phó Thủ tướng, Bí thơ Trung ương Đảng đảm đương công việc đối ngoại, với ông Vũ Khoan, kinh tế và thương nghiệp là ngành nghề phổ biến duyên nợ. Nói về Hiệp nghị Thương mại Việt - Mỹ, ông Vũ Khoan bảo, ông chẳng phải là người mở đầu nhưng lại là người chấm dứt. Hiệp định đưa kim ngạch mua sắm của Việt Nam với Hoa Kỳ trong khoảng 700 triệu đô la tăng cao đến con số hàng chục tỷ đô la. 

Nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan: “Bác bỏ Hồ là người thày của ngoại giao vietnam. Rất nhiều những gì trong lịch sử ngoại giao hơn 70 năm qua của vietnam chính là những ý nghĩ đó, thậm chí là những tài năng siêu đẳng của Bác bỏ. Chính vì thế, tôi gọi ngoại giao Việt Nam là trường phái ngoại giao Hồ Chí Minh. Phần đông chúng ta đều là học sinh của trường phái đó”.

Quang quẻ Lộc

Tham khảo thêm: máy bơm chìm giếng khoan coverco