 |
Nhớ thương… làng Mái
Đi qua những triền đê quanh co, yên bình với những lũy tre xanh và cánh đồng rộng thênh thang, chúng tôi tìm về làng Mái - tên gọi bình dân xưa kia của làng tranh Đông Hồ, thuộc phố Song Hồ, huyện Thuận Thành, tỉnh giấc Bắc Ninh hiện giờ. Cho đến bữa nay, những người địa phương trong làng vẫn mang đậm những kí ức đẹp về một thời cường thịnh của nghề khiến cho tranh bình dân: “Làng Mái có lịch có lề/Có sông tắm mát, có nghề khiến tranh”.
Ông Nguyễn Văn Tuân - Phó Chủ toạ UBND thị trấn Song Hồ - cho biết, trước những năm 1986, làng tranh tạo ra mạnh khỏe. Gần như nhà nào trong làng cũng làm tranh nên làng đã xây đắp Thích hợp tác phường tranh Đông Hồ. Và thời ấy, tranh làng Mái không chỉ bán thập phương mà còn xuất đi các nước Đông Âu.
|
Nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả |
Theo các cụ trong làng truyền lại, trước những năm 1944 là giai đoạn thịnh trị của làng tranh Đông Hồ. Lúc ấy, trong làng có 17 dòng tộc thì phần lớn đều khiến cho tranh. Bao giờ cũng vậy, vào bốn tuần Chạp, chợ tranh làng lại mở. Mini mở 1 04 tuần 6 phiên (vào các ngày 1, 6, 11, 16, 21, 26). Những ngày này, tranh bày rực sân đình. Người thì khiêng tranh trong làng ra kìn kìn. Người thì nhanh nhảu chở tranh đi các ngả. Trên bến, dưới thuyền nở rộ kẻ bán, khách hàng.
Để sẵn sàng cho những phiên chợ ấy, cả làng bận rộn từ tháng 7 âm lịch. Khi ấy, trong khoảng sân đình, sân nhà tới triền đê sông Đuống đều là nơi dân làng sẵn sàng các chất liệu để khiến cho, phơi tranh. Màu đỏ của sỏi son, màu xanh lá chàm, tiến thưởng hoa hòe, đen từ tro lá tre, trắng trong khoảng vỏ con điệp... Những gam màu tự nhiên khiến nên nét độc đáo của tranh Đông Hồ bừng sáng tới từng góc nhỏ dại.
Chúng tôi tậu đến mái nhà Nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả, nam nhi cố Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Hữu Sam. Trong căn phòng khách rộng chừng mực 50m2 “đầy ắp” tranh, ông bảo: Du khách thập phương thích tranh Đông Hồ chính bởi sự mộc mạc, dễ hiểu, gần gụi với đời sống của người địa phương vùng Đồng bằng Bắc bộ. Tuy nhiên, ẩn chứa trong sự mộc mạc ấy lại là những ước mong, khát vọng về cuộc sống. Ví dụ, tranh “Gà đàn”, “Lợn đàn” tượng trưng cho khát vọng no ấm cả năm…
| Nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả: “Không có lý do gì để bỏ nghề làm tranh truyền thống, bởi những gì ông phụ vương để lại vẫn là những tài sản vô giá!” |
Theo Nghệ nhân Nguyễn Đăng Nhạo báng, sự khác biệt của tranh Đông Hồ còn biểu lộ qua việc dùng màu. Mỗi màu phải dùng cho thích hợp với mỗi đề tài không giống nhau như: Nền màu đỏ cho tranh “tấn công ghen” để lột tả được cái nóng giận, bực bội, ngột ngạt của không khí lúc đó; nền màu vàng cho cảnh vui miệng tràn ngập sắc xuân trên các bức ảnh ngày Tết; nền màu hồng nhạt cho tranh làng quê yên bình…
Hoài vọng muôn đời sau
Tết này, làng tranh Đông Hồ vắng bóng Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Hữu Sam, chỉ còn nghệ nhân già là cụ Nguyễn Đăng Giễu cợt và mấy nghệ nhân trẻ. Thế nhưng, trong mỗi câu chuyện với những nghệ nhân làng tranh, chúng tôi vẫn thấy một sinh khí mãnh liệt của tranh làng Mái xưa kia hiện hữu.
Trong câu chuyện về bảo tồn, phát triển nghề, ông Quả như dốc hết tâm tư: Lên 10 tuổi tôi đã nhân thức làm tranh, cho đến nay cũng đã hơn 40 năm trong nghề. Giờ đây, tôi xem ngôi nhà của mình như một trung tâm sưu tầm, bảo tồn và sản xuất tranh của làng và ngày ngày cố gắng hướng dẫn cho thế hệ sau từng công đoạn trong khoảng khiến giấy, bồi điệp, pha màu, in, vẽ, tới phơi tranh... Tôi hy vọng, hậu thế không chỉ biết và thuần thục những thứ tự cầu kỳ để khiến cho nên một bức ảnh mà còn phải nắm bắt, thấm từng nguyên tắc nhân sinh thâm thúy được cổ hủ nhân gửi gắm trong những “Vinh hoa”, “Đám cưới chuột”, “Hứng dừa”…
|
Nghệ nhân Nguyễn Đăng Dè bỉu |
Cách thức nhà ông Nguyễn Hữu Sam mấy nhà là mái ấm Nghệ nhân Nguyễn Đăng Chế nhạo. Trong cố gắng khiến sống lại nghề tranh Đông Hồ, ông Giễu cợt đã chuyển động con cháu đóng góp xây dựng Trọng điểm Giao lưu văn hóa dân gian tranh Đông Hồ rộng đến 5.600m² và dù đã ở tuổi “lâu nay hi hữu” nhưng ông Giễu cợt vẫn tham vọng truyền ngọn lửa tình ái nghề đến các thế hệ mai sau của làng tranh. Ông hăng hái đưa tranh của làng chính mình đến các trưng bày vật phẩm, hội chợ nhằm tạo cơ hội để quần chúng biết và hiểu phổ quát hơn về dòng tranh này. Khi có dịp, ông trực tiếp trình bày với bằng hữu quốc tế về tranh Đông Hồ ở đa dạng quốc gia. Trong khoảng những bước đi ban sơ nhiều gian khổ, tới nay, Trung tâm Giao lưu văn hóa bình dân tranh Đông Hồ đã biến thành liên hệ đỏ trên bạn dạng đồ ngao du vùng Kinh Bắc. Khác biệt, thời điểm mới đây, ngày một có nhiều du khách nước ngoài tậu đến với Đông Hồ hơn.
Chiều dần buông, dường như có cái bi thương nhè nhẹ vô thường mặc định ngày đông. Ấy thế mà, trong lòng chúng tôi lại hoan hỉ với một niềm tin mạnh liệt - một ngày Tết không xa, đầu làng cuối xóm Đông Hồ lại văng vẳng âm thanh ngày Tết quen thuộc từng đi tham gia thơ Tú Xương ngày nào: “Đì đoẹt ngoài sân tràng pháo chuột/Om sòm trên vách bức ảnh gà”.
Có thể bạn quan tâm: máy bơm chìm giếng khoan coverco
No comments:
Post a Comment