Thủ đô, những nhãn hàng sống qua 3 thế kỷ | Nhãn hàng

Bánh cốm Nguyên Ninh

Có hầu hết điểm phổ biến khi nói về nhị nhãn hiệu ẩm thực này của Hà Nội. Cho tới nay đây là nhì nhãn hàng có “trích ngang” rõ ràng về thời gian xây dựng thương hiệu, người tạo ra chúng cũng như đều đã tồn tại qua 3 thế kỷ và quan trọng hơn hết là nó vẫn đang được tiếp mạch bởi những vãn bối trong nhì dòng họ đã thông minh chúng. Và cần thiết hơn hết là gạt đi không hết khách, bất chấp cả những việc luyến láy nhãn hàng của họ từ những người hàng xóm cùng những kẻ bên kia tuyến đường.

Trong ngôi nhà 11 phố Hàng Than, trái ngược với cảnh tấp nập khách ra tham gia tậu bánh cốm, có một người nam nhi tóc bạc yên yên ổn ngồi suy tư. Thật may là ông đã đon đả tiếp chuyện chúng tôi, những người không mời mà tới để “mách nhỏ” những chuyện ít khi được chia sẻ về thứ bánh đã khiến rạng danh dòng tộc. Đó là ông Nguyễn Duy Khiêu, 83 tuổi. Trỏ lên ảnh người đàn bà trẻ trên bàn độc, ông Khiêu bảo đây là thân mẫu của ông là cụ Nguyễn Thị Tuất. Cụ Tuất là đời thứ 3 trong dòng họ làm cho bánh cốm. Những chiếc bánh cốm trước tiên của dòng họ Nguyễn Duy có mặt trên thị trường từ năm 1865 mới đầu phải thuê người mang từng chiếc đi bán. Nhưng đến khi cụ Tuất “vào cuộc” thì những chiếc bánh cốm mang thương hiệu Nguyên Ninh mới nổi tiếng khắp nơi. Rồi ông Khiêu lại trỏ ra cậu bạn trẻ đang tay năm, tay mười gói bánh cho khách tứ phương. “Đây là thằng cháu nội của tôi. Nhà báo tự tính ra mấy thế hệ nhà tôi chung tình với bánh cốm”.

Vậy vị chi là 6 thế hệ dòng họ Nguyễn Duy đã đồng hành thương hiệu Nguyên Ninh. Mới lại thương hiệu này từ đâu ra? Lục lạo trong đống địa bạ cũ rích của Hà Nội được biết, trước kia xã Hàng Than thuộc làng Lặng Ninh, tổng Yên Thành. Khi đó ra đến đây đã là ngoại ô Thủ đô. Đặt tên cho chiếc bánh cốm Nguyên Ninh, những người làm ra nó đã truyền thông điệp tới hậu thế những chiếc bánh cốm sẽ mang trọn “nguyên gốc làng Lặng Ninh”. chậm triển khai là một cách thức hàm ơn mảnh đất đã đem lại tên tuổi cho dòng họ. 

Trong khoảng đây tỏa đi bốn phương những chiếc hộp vuông xinh xinh in hình chiếc bánh cốm cổ điển Nguyên Ninh bọc lá chuối tươi được buộc bằng lạt nhuộm hồng. Thành lập hộp ra thì thấy hiện lên sau làn giấy gói trong suốt một sắc cốm xanh màu lúa nếp non. Nhân bánh bằng hạt sen quà nhạt và đậu xanh, điểm những sợi cơm dừa trắng. Tất cả đều như muốn gói chặt hương đồng gió nội cùng hơi hám mùa thu đã xa về với tân khách thời đại công nghiệp hóa. Và đến nay đã là một thế kỷ rưỡi, dù Hàng Than có tới mấy chục siêu thị bánh cốm hầu như đều có chữ “Ninh”, nhưng bánh cốm Nguyên Ninh ở 11 Hàng Than vẫn là liên hệ “ruột” để người sành ăn mua đến.

Chả cá Lã Vọng

Bí quyết cửa hiệu bánh cốm Nguyên Ninh chưa tới cây số là một nhãn hiệu ẩm thực khác của Thủ đô được phong là một liên hệ phải đến trước khi chết. Câu chuyện ở đây là về chả cá Lã Vọng, nằm tại ngôi nhà số 14 thị trấn Chả Cá. Lã Vọng là một hero xa tít tận bên Trung Hoa nhưng chả cá Lã Vọng lại là nhãn hiệu 100% vietnam. Trong nhà hàng luôn bày một ông Lã Vọng - Khương Tử Nha ngồi bó giò câu cá - biểu tượng của người tài ba nhưng đang phải đợi thời. Cho nên khách ăn quen gọi là chả cá Lã Vọng, bây giờ biến thành tên nhà hàng và cũng là của món ăn.

Những đĩa chả cá trước tiên mang thương hiệu Lã Vọng thành lập tham gia năm 1874. Vậy là đến nay đã được 143 năm, cũng không thua gì bánh cốm Nguyên Ninh. Nghe nói cụ chủ nhà họ Đoàn hay khiến một món chả cá rất ngon đãi khách, lâu dần thành quen, những vị khách ấy đã giúp mái ấm tạo dựng một quán chuyên bán món ăn ấy, vừa để nuôi sống mái nhà, vừa làm nơi hội họp. Thời đầu cá khiến chả thường là cá lăng tươi. Đây là loại cá ít xương, ngọt giết và thơm. Khác lạ nhất là chả khiến cho từ cá anh vũ chỉ có ở ngã ba Bạch Hạc (Việt Trì - Phú Thọ). Không có cá lăng có thể sử dụng tới các loại cá da trót lọt như cá nheo, cá quả, nhưng cá nheo thì giết bở hơn và cá quả thì phổ quát xương dăm hơn nên không ngon bằng cá lăng. Bù lại những thế hệ sau này đã có những gia giảm (và cũng chính là bí quyết không kém gì công thức mật của CocaCola) để đầu tham gia tuy không còn được như thuở xưa nhưng đầu ra vẫn nức hương vị như nguyên bản.

Nữ ký giả Mỹ Patricia Schultz dựa trên trải nghiệm 30 năm đi phượt đã đưa nhãn hiệu chả cá Lã Vọng vào cuốn "1.000 nơi nên nhân thức trước khi chết" (1000 places to see before you die). Cuối năm 2003, hãng tin Mỹ MSNBC đã rút gọn lại và đặt nhà hàng chả cá Lã Vọng Hà Nội ở địa điểm thứ 5 trong 10 nơi nên nhân thức trước khi chết cùng với 9 địa danh, lễ hội nổi tiếng khác trên nhân loại. Một chi tiết khá lý thú là phố Chả Cá trước đó nguyên là một khúc sông Tô Lịch chảy qua, sau Pháp lấp sông mở phố, thị trấn mới được mang tên xã Hàng Sơn. Thế nhưng từ khi nhãn hiệu chả cá Lã Vọng thành lập, tên món đã biến thành tên xã. Địa danh Hàng Sơn lùi tham gia dĩ vãng để nhường nhịn chỗ cho một tên món: Chả Cá. Xem thế đủ nhân thức nhãn hiệu này có sức sống lâu bền thế nào.

Đem chuyện bánh cốm Nguyên Ninh và chả cá Lã Vọng ra mua bán với nhiều chuyên gia nhãn hiệu nhiều người biết đến trong và ngoài nước, câu tư vấn mà chúng tôi nhận được là cả nhị thương hiệu ẩm thực nức tiếng nhất đất Hà thành là đều đã hội đủ những nhân tố nền móng của một nhãn hiệu mạnh. Đó là khắc phục mỹ mãn mối quan hệ giữa nhãn hiệu và vật phẩm, yếu tố chất lượng luôn được đặt lên hàng đầu cũng như hiểu rõ tầm cần thiết của thưởng thức khách hàng. Điểm khác lạ ấn tượng của bánh cốm Nguyên Ninh và chả cá Lã Vọng là việc khắc phục mối địa chỉ giữa nhãn hàng và sản phẩm. Nhà văn Mỹ Stephen King có nói, item là thứ có thể bị bắt chước dễ ợt trong khi thương hiệu là độc nhất vô nhị. 

Nhưng vấn đề cần thiết hơn hết như chính các thương hiệu nức tiếng trên thế giới đã và vẫn đang đổ tiền đổ của để hướng đến, thương hiệu chính là văn hóa. “Hai nhãn hàng ẩm thực này có sức gợi gớm ghê”, một chuyên gia nói, “chúng gợi cho ta về mùa thu Thủ đô và không còn nghi ngại gì nữa, đó là mùa đẹp nhất mà tự nhiên đã ban tặng cho nơi này”.

Quang quẻ Lộc

Xem thêm: máy bơm chìm giếng khoan coverco